ای دام گوسفند نر مولد و مدیریت آن در پرورش گوسفند - ای دام | آموزش دامپروری
اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

به تمام آموزش های تخصصی پرورش دام و طیور در یک برنامه اندرویدی دسترسی داشته باشید. برای دانلود و توضیحات بیشتر بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

گوسفند نر مولد و راهکارهای مدیریتی و پرورشی آن

گوسفند نر مولد 1

سرفصل های مطلب – گوسفند نر مولد :

– مقدمه

– اهمیت فوق العاده نر در بازده تولیدمثل گوسفند و بز

– مدیریت تولید مثل نرها

١- کاربرد ملاتونین کاشتنی در مدیریت تولیدمثل نرها

٢- کنترل نمره وضعیت بدنی و تغذیه تکمیلی نرها

٣-کنترل سلامت نرها و رعایت قرنطینه

۴- مدیریت نرهای جوان و نرهای خریداری شده

۵ – رعایت ترکیب سنی مناسب نرها

۶ – نسبت جنسی مناسب

۷- سیستم جفت دهی مناسب با توجه به هدف

 

 


– مقدمه
یکـی از روش هـای افزایـش بازدهـی تولیدمثـل در گوسـفند و بـز، توجه به قـدرت باروری نرهاسـت و مدیریت گوسفند نر مولد. میـزان اهمیـت ایـن قضیـه بـه حدی اسـت کـه اگـر در بهتریـن شـرایط مدیریتی پیشـرفته ، ماده هـا را فحـل کـرده و تخمک ریـزی را نیـز در آنهـا القـاء کنیـم ولـی حیـوان نر، میل جنسـی نداشـته یا اسـپرم بـا کیفیتی تولید نکنـد فایده ای جز اتـلاف هزینه و وقـت ندارد بنابرایـن بایـد توجـه ویـژه ای بـه بـاروری نرهـا و مدیریت نرهـای مولد داشـته باشـیم. در این بخش بـه مطالـب مهمـی در زمینـه ، مدیریـت نرهای مولد اشـاره می شـود.

– اهمیت فوق العاده نر در بازده تولیدمثل گوسفند و بز
متاسـفانه در برخـی مـوارد،  فصلـی بـودن تولیدمثـل و مدیریـت آن فقـط در ماده هـا در نظـر گرفتـه می شـود، در حالـی کـه هـر آبسـتنی محصـول لقـاح تخمـک مـاده و اسـپرم نـر اسـت بـه همیـن دلیـل ۵٠ درصـد موفقیـت بـه وجـود اسـپرم بـارور و میـل جنسـی حیـوان نــر بســتگی دارد (تصویر١)

گوسفند نر مولد 2
تصویر‌١-‌گوسفند‌ نر

– مدیریت تولید مثل نرها

١- کاربرد ملاتونین کاشتنی در مدیریت تولیدمثل نرها
هرچنـد تاثیـر فصـل بـر گوسفند نر مولد ممکن اسـت کمتـر از ماده ها باشـد، ولـی باید توجه داشـت کـه میـل جنسـی و کیفیـت اسـپرم نرها نیز از اواسـط زمسـتان کاهش یافتـه و تا اواسـط بهار در کمتریـن حـد خـود قـرار میگیـرد بنابرایـن بهتر اسـت بـرای موفقیـت در جفتگیری های اواسـط زمسـتان و جفت دهـی بهـاره ، در هفتـه اول دی مـاه از هورمـون ملاتونین کاشـتنی در نرها اسـتفاده شـود (تصویر ٢)

هورمـون ملاتونین معمولا در زیرپوسـت گوش کاشـته می شـود و خارج شـدن ملاتونین از آن باعـث القـاء شـدن حالت شـب های بلند بـرای دام شـده ، همچپنین موجب خارج نشـدن حیـوان از فصـل تولیـد مثـل و حفـظ فعالیـت تولید مثلی می شـود. یـک بار کاشـت ملاتونین ، بـرای  شـش مـاه کافی اسـت ، به دلیـل این که کاشـت آن در هفتـه اول دی ماه تا آخـر خرداد تاثیـر خـود را حفـظ می کنـد و جفتگیری هـای زمسـتان و بهـار را پوشـش می دهد .

گوسفند نر مولد 3
تصویر‌٢-‌کاشت ‌ایمپلنت ‌ملاتونین ‌زیر‌پوست ‌گوش ‌گوسفند‌ با‌ استفاده ‌از‌اپلیکاتور‌مخصوص ‌آن

٢- کنترل نمره وضعیت بدنی و تغذیه تکمیلی نرها

ادامه مطلب مخصوص اعضای ویژه

[vip-members]

 

نمـره بدنـی نرهـا در زمـان جفت دهـی باید  بیشـتر از ماده ها باشـد. بهترین نمـره وضعیت بـدن نـر در زمـان شـروع جفت دهـی ٣/۵ می باشـد بهتـر اسـت قبـل از جفت دهی نرهـا را به این نمره برسـانید. در خصـوص نرهـا برخلاف ماده ها بهتر اسـت این کار با دانه جو یا کنسـانتره غنـی از دانه غـات انجام شـود همچنین در کنسـانتره از ویتامین هـا به ویژه ویتامیـن E و مواد معدنی کم نیاز به خصوص «روی » اسـتفاده شود.
در طـول دوره جفتگیـری بـه تغذیه روزانه  نرهـا  علاوه بر خوراک پایـه ، حداقل ۵٠٠ گرم کنسانتره با شرایط فوق و یا دانه جو اضافه شود.

٣-کنترل سلامت نرها و رعایت قرنطینه
قبـل از ورود نرهـا بـه هـر دوره از برنامه هـای جفت دهـی ، از سـلامت آنهـا به ویـژه از نظر بیماری هایـی ماننـد بروسـلوز (تـب مالـت ) مطمئن شـوید به خصـوص در مورد نرهایـی که از خـارج گلـه خریـداری یا معاوضه شـده اند، حتمـاً یک ماه قرنطینـه و برنامه های واکسیناسـیون را مطابـق بـا مطالب فصل بهداشـت ، انجـام دهید(تصویر٣)

گوسفند نر مولد 4
تصویر‌٣-‌ واکسیناسیون ‌کردن ‌دام‌ها

دســت و پــای نرهــای انتخــاب شــده بایــد ســالم باشــند تــا بتواننــد پــرش کننــد. بــه لنگـش و عفونـت  سـم بسـیار توجـه کنیـد. قبـل از ورود بـه گلـه در صـورت نیـاز. سـم چینی انجـام شـود (تصویـر۴)
البتـه در صـورت چـرا و پیاده روی ، معمولا سـم ها بلند نبوده ولی باید چک شـود. سـم چینی بی موقـع توصیـه نمی شـود، چون ممکن اسـت به بافت زنده سـم آسـیب زده و نـر را از آمادگی جفتگیری خـارج کند.

گوسفند نر مولد 5
تصویر‌۴-‌‌ سم‌ چینی ‌در‌گوسفند‌ نر

۴- مدیریت نرهای جوان و نرهای خریداری شده
١ ـ نرهـای جـوان را در اولیـن تجربـه جفت دهـی بـه تنهایی در یک گـروه از ماده ها اسـتفاده نکنید (تصویـر۵).   بـه دلیل اینکه در سـال اول باید در کنار نر یا نرهـای دیگری که باروری آنهـا ثابـت شـده فعالیت نماینـد. بدین ترتیب ضمن کسـب تجربه چنانچه نـر جدید عقیم باشـد، باعث می شـود که باروری گله آسـیب نبیند و ماده ها فرصت آبسـتنی از سـایر نرها را داشته باشند.

گوسفند نر مولد 6
تصویر‌۵-‌وجود‌ نرهای ‌جوان ‌در‌کنار‌گوسفند‌ماده ‌در‌گله

٢ ـ بـرای نرهـای جـوان و نرهـای تـازه خریـداری شـده کـه دارای شـناخت قبلـی و سـابقه تولیدمثلی هسـتند، بازرسـی سـلامت و فعال بودن بیضه (داشـتن منی ) و نیز آزمایش های کمـی و کیفـی اسـپرم قبـل از ورود بـه برنامه جفت دهـی گله ، انجام شـود .

۵ – رعایت ترکیب سنی مناسب نرها
هـر چنـد در نژادهـای گوسـفند ایرانی ، بره های نـر از حدود ٨ الی ٩ ماهگی به بلوغ جنسـی می رسـند، اما سـن مناسـب جفتگیری نرها ٢ تا ۶ سـالگی و اوج آن ۴ سـالگی اسـت. بنابراین ترکیـب سـنی نرهـای مولـد را، بسـته به انـدازه گله ، طـوری انتخـاب کنید که همیشـه یک یا چند نر ۴ سـاله در اوج فعالیت تولید مثل در گله حضور داشـته باشـند تا فعالیت بیشـتر آنها، در صـورت کـم کاری نرهـای جوان تر یا مسـن تر، جبران کننده باشـد.

بهتر اسـت نرها قبل از سـن شـش سـالگی نگهداری نشـوند چنانچه قبل از شـش سالگی متوجـه لاغـری و ضعـف حیـوان نـر شـدید اگر مشـکل قابل حل نبـود (ماننـد از دسـت دادن دندان هـا یـا عفونت مزمـن فک -اکتینومایسـز- که قدرت تغذیـه حیوان را کاهـش می دهند وامثـال آنهـا)، هـر چه سـریع تر از گله حـذف و جایگزین شـود (تصویر۶)

گوسفند نر مولد 7
تصویر‌۶-‌‌معاینه ‌دندان ‌گوسفند‌ نر

۶ – نسبت جنسی مناسب
نسـبت مناسـب نـر بـه مـاده در گوسـفندان دنبـه دار، در حالت طبیعـی ١ بـه ٢۵ و در زمان همزمان سـازی فحلـی ١ بـه ۵ یـا ۶ و در گوسـفندان بی دنبـه و بـز، در حالـت طبیعـی ١ به  ۴٠ یـا۵٠ و در زمـان همزمان سـازی فحلـی ١ به ١٠ اسـت.

۷- سیستم جفت دهی مناسب با توجه به هدف
اگـر کار اصـاح  نـژادی در گلـه انجـام نمی شـود و جفتگیـری کنتـرل شـده ، ثبـت پـدر مهـم نیسـت.  در گلـه تنهـا از یک نر اسـتفاده نشـود، چـون در صورت پاییـن بودن بـاروری در اثـر جفتگیـری زیـاد یـا کاهـش میـل جنسـی ، نرخ آبسـتنی گلـه کم می شـود (افزایـش نرخ قصـری ) طبـق بندهـای قبل ، تعـداد و ترکیـب مناسـبی از چند نـر را بـکار ببرید (تصویر ٧)

گوسفند نر مولد 8
تصویر‌٧-‌‌ترکیبی ‌از‌چند‌ نر‌در‌داخل ‌گله

هرچنـد اسـتفاده از چنـد نر بـه دلیل خصوصیت غالبیت طلبـی و رقابت ، مشـکاتی از قبیل جنـگ بیـن نرهـا و عـدم غالب بـودن نر بـر دیگران و غیـره را به وجود مـی آورد، ولـی نبود آن باعـث ضررهـای بیشـتر و افزایـش نرخ قصـری می شـود به خصـوص زمانی کـه در یک روز چنـد مـاده بـا هم فحل می شـوند، اسـتفاده از چند نر باعث شـده که همه آنها آبسـتن شـوند و معمـولا نـر غالـب بـه میش هـای مسـن تر و هم نژاد کـه از قبل بـا آنها اخـت شـده می پبوندد.
در صـورت نبـودن نرهـای دیگـر، میش های جـوان و جدیـد از جفتگیری محروم می شـوند. در صـورت انجـام کار اصلاح نژادی ، ثبت پدر،  اسـتفاده  نکـردن از تلقیح مصنوعی ، چاره ای جـز اسـتفاده از یـک نـر تنها بـرای هر گروه ۵ الی ٢۵ راسـی (بسـته بـه انجام همزمان سـازی فحلـی یـا عـدم آن ) نداریـد در ایـن صـورت بـرای مدتـی مشـخص (بسـته بـه نظر دامـدار و امکانـات موجـود) جفتگیـری کنتـرل شـده انجام شـود (برای هر گروه یک نر مشخص ) و سـپس بـرای مـدت دو هفتـه هیچ نـری در گله نباشـد. نرها را خـارج و پس از آن گلـه را یکی کـرده ، گروه هـا را تلفیـق و برای ادامـه ، حداقـل دو راس از بهترین نرهـا را وارد گله کنید که در جفتگیـری پاییـزه تـا ٢٠ بهمـن و در جفتگیـری بهـاره تـا ١٠ خـرداد در گله باقـی بمانند تا ماده هایـی کـه  قصر شـده اند، بارور شـوند . بدیـن ترتیـب در زمـان زایـش ،  بره هـا یـا بزغاله هـای حاصـل از جفتگیری کنترل شـده کـه پدرشـان مشـخص اسـت ، در یـک فاصله زمانـی به دنیـا می آیند (بسـته به مدتـی که در زمـان جفتگیـری گروه بندی حفظ شـده و جفتگیری ها کنترل شـده  باشـند) و سـپس برای مـدت ١٠ الـی ١۵ روز زایش هـا متوقـف می شـود کـه مربـوط بـه دوره ای اسـت کـه قوچ ها از گلـه خـارج شـده اند و مجـدداً زایش هـا بـا تراکـم کمتر آغاز می شـوند کـه از این پس هـر  بره یـا بزغالـه کـه به دنیا بیاید، پدرش مشـخص نیسـت و امـکان انجام اصـلاح نـژادی روی آنها وجـود نـدارد  و بایـد پروار و حذف شـود.

در صـورت انجـام تلقیـح مصنوعی (تصویـر ٨)، بـرای کاهـش نـرخ قصـری اصول  بـالا را بـکار ببریـد یعنـی تـا دو هفته پس از تلقیح ، هیچ نری وارد گله نشـود و سـپس طبـق آنچه در ایـن بنـد شـرح داده شـد نرهـا وارد گله شـده تـا بره ها یـا  بزغاله هـای حاصل از تلقیـح کاملا مشـخص شوند.

تلقیح مصنوعی گوسفند
تصویر٨-‌انجام ‌تلقیح ‌مصنوعی ‌بر‌روی ‌دام

البتـه اگـر در تلقیـح مصنوعـی از اسـپرم  نـژاد دیگری اسـتفاده شـود کـه نتایـج حاصل از آمیختـه شـدن بیـن نـژادی از نتایـج نژاد خالـص ، کاملا مشـخص باشـند (مثلا بـدون دنبه یا نیـم دنبـه باشـند یا ویژگـی و رنگ کاملا مشـخصی داشـته باشـند)، می توان ٢۴ ساعت پس از تلقیح ، نرها را وارد گله کرد چرا که اسـپرم تلقیح شـده فقط ٢۴ سـاعت در دسـتگاه تناسـلی مـاده زنـده اسـت و پس از آن ، ورود نرها  مشـکلی نیسـت.
در ایـن حالـت در زمان زایش ،  شناسـایی بره هـا یا بزغاله های (با پدر مشـخص ) از آن هایی کـه بـا جفتگیـری طبیعی (پدر نامشـخص ) بـه وجـود آمده اند، فقط بـر اسـاس ویژگی خاص (دنبـه یا رنـگ یا ویژگـی متمایز دیگر) امکان پذیر اسـت

[/vip-members]


درس قبلی – فلاشینگ و تغذیه دوران باردهی گوسفند

درس بعدی – تشخیص فحلی در گوسفندان

به این پست امتیاز دهید.
گوسفند نر مولد و مدیریت آن در پرورش گوسفند
۵ از ۱ رای

 

بازدید : 4,311 بازدید بار دسته بندی : آموزش های تخصصی ، پرورش گوسفند تاريخ : ۲۴ بهمن ۱۳۹۵ به اشتراک بگذارید :
دیدگاه کاربران
    • دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
    • دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.


برای ورود به کانال تلگرام ای دام کلیک کنید.
عضو شوید!
error: