ای دام همزمان سازی فحلی در گوسفند و بز - ای دام | آموزش دامپروری
اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

به تمام آموزش های تخصصی پرورش دام و طیور در یک برنامه اندرویدی دسترسی داشته باشید. برای دانلود و توضیحات بیشتر بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

همزمان سازی فحلی در گوسفند


سرفصل های این مطلب

– مقدمه

– القاء فحلی

– همزمان سازی فحلی

– مزایای همزمان سازی فحلی

– مهم ترین روش همزمان سازی فحلی

– ملاتونین کاشتنی ، کاربردهای درست و نادرست آن

– شــرح مختصــر روش القــاء و هم زمان ســازی فحلــی بــا تیمــار پروژســترون +PMSG

– دُز PMSG مورد استفاده

– پروتکل های مناسب هورمون تراپی درگوسفند

– درمان واگردی یا کل بازی ناشی از تزریق PMSG:


– مقدمه

هم زمـان کـردن فحلـی ، از روش هـای مهـم افزایـش بازدهـی در تولید مثل گوسـفند و بز اسـت کـه از آن به عنـوان یکـی از ابزارهـا و شـاخص های مهـم ارتقـاء مدیریتـی نـام می برند.
افزایـش میـزان برّه زایـی ، برنامه ریـزی بـرای جفت گیری هـای کنترل شـده به منظور توسـعه ی اهـداف اصـلاح نـژادی ، تولیـد برّه هـای هم سـن به منظـور تسـهیل امـر پرواربنـدی و بالاخره تولیـد بـرّه در ماه هایـی از سـال که عرضه گوشـت گوسـفند و بز بـا محدودیت همراه اسـت را می تـوان از فوایـد به کارگیـری فنـاوری هم زمان سـازی فحلـی در گوسـفند و بز دانسـت .
بنابرایـن بـا توجـه به اینکـه تعداد دفعـات زایمـان در سـال ، از راهکارهای مهـم درآمدزایی بـرای گلـه داری محسـوب می شـود، می تـوان از طریـق هم زمانـی فحلـی و هورمون تراپـی ، تغییـرات زیـادی ازجملـه زایمـان خـارج از فصل ، سـه بار زایـش در دو سـال و افزایـش درصد دوقلوزایـی را در گوسـفندداری ایجـاد کـرد و همـه ایـن مـوارد صرفـاً به واسـطه یـک عملکرد مدیریتـی مناسـب در امـر تولیـد مثل گله ها به دسـت می آیـد. بنابرایـن در این مطلب به بیـان روش هـای القـاء و هم زمان سازی فحلی پرداخته شده است.

– القاء فحلی

تولیـد مثل گوسـفند و بز، فصلی اسـت و برای آبسـتن کـردن میش در خـارج از فصل ، باید از روش هـای خاصـی اسـتفاده کرد تا مانـع فصل را از میان برداشـت . به ایجاد فحلـی در خارج از فصـل تولیـد مثل ، “القاء فحلـی ” میگویند.
مهم تریـن روش هـای القاء فحلی در گوسـفند و بز، روش های هورمونی هسـتند که معمولاً بـه دو روش کلـی در دنیا به کار برده می شـوند:
١- تیمار پروژسترون +  eCG)PMSG)  (متداول ترین واقتصادی ترین روش در دنیا)
٢- تیمار ملاتونین کاشتنی
در هـر دو روش ، اسـتفاده تـوأم از اثـر نـر (ورود ناگهانـی قوچ یا نربز) و فلاشـینگ (شـوک تغذیـه ای ) کـه در دسـتورالعمل های دوم و چهـارم توضیح داده شـدند همراه با تیمـار هورمونی ، بـازده کار را به مراتـب بهتـر خواهد کرد.

– همزمان سازی فحلی

اصطـلاح دیگـر در کنتـرل هورمونـی تولیـد مثل گوسـفند و بـز، “هم زمان سـازی فحلی ” اسـت . در حالـت طبیعـی همـه میش هـای یک گلـه ، هم زمان با هـم فحل نمی شـوند و زایش آنهـا نیـز پراکنده اسـت . در صورتـی که دامـدار بخواهد زایش ها در محدوده زمانی  مشخصی انجـام شـوند و بره هـا و بزغاله هـا به دنیـا بیایند، بایـد از روش هـای هورمونی اسـتفاده کند.
تولـد هم زمـان بره هـا و بزغاله هـا، مدیریـت زایـش و شـیردهی ماده هـا و پـرورش و تغذیه بره هـا و بزغاله هـا را راحت تـر کـرده و همچنین امکان فـروش بره و بزغاله را در فصلی از سـال کـه قیمتـی بـالا دارند، فراهم می کنـد. همچنین در صورتـی که دامدار، برنامـه تلقیح مصنوعی در نظـر گرفتـه باشـد، هم زمان سـازی فحلی بـا هورمون هـا اجتناب ناپذیر اسـت و جزء لاینفک برنامه هـای تلقیـح مصنوعی اسـت ، چراکه در گوسـفند و بز اولاً امکان تشـخیص فحلی بدون حضـور نـر ممکن نیسـت و ثانیاً در گوسـفند، تلقیح با اسـپرم منجمد، بازده بسـیار پایینـی دارد، بنابرایـن ترجیحـاً بهتـر اسـت با اسـپرم مایع تلقیح شـوند که لازمـه آن هم زمان کـردن فحلی میش هـا از قـوچ در روز اسـپرم گیری یـا نهایتـاً فـردای روز اسـپرم گیری اسـت (امـکان ذخیره اسـپرم مایع برای مـدت طولانی وجود نـدارد).

– مزایای همزمان سازی فحلی

■ کوتاه کردن دوره زایش دام ها
■ تولید بره های هم سن برای فروش ، پرواربندی و جایگزینی
■ امکان انجام تلقیح مصنوعی و تسریع روند اصلاح نژاد
■ امکان افزایش دوقلوزایی از طریق تزریق گنادوتروپین و تأثیر بهتر و بیشتر فلاشینگ تغذیه ای
ِ■ بهبود در امور مدیریت تغذیه ای گله مولد و بره ها و بزغاله ها
■ امکان مراقبت بهتر از میش ها و ماده بزها در اواخر آبستنی ، زایش و پس از آن
■ کنترل زمان زایمان در طول سال برای استفاده مناسب از مراتع و سایر منابع غذایی در اختیار
■ امکان ممانعت از مصادف شدن زمان های جفتگیری و زایش با زمان کوچ در سیستم عشایری
■ و مهم تر از همه امکان اجرای برنامه سه بار زایش در دو سال

– مهم ترین روش همزمان سازی فحلی

ادامه مطلب مخصوص اعضای ویژه

[vip-members]

 

متأسـفانه به طرزی غیرصحیح و فراتر از ادعاهای شـرکت سـازنده آن ، اسـتفاده از ملاتونین به عنـوان یـک روش هم زمانی در کشـور توصیه شـده اسـت که بدین شـکل مناسـب نیسـت ، زیـرا تیمار ملاتونین به تنهایـی (بدون تیمار پروژسـترون +PMSG) در هم زمان سـازی فحلی کاربـردی نـدارد. بنابرایـن مهم تریـن و بهتریـن روش هم زمان سـازی فحلـی در گوسـفند و بز، تیمار پروژسـترون +PMSG است .
مشـاهده شـده کـه در هم زمان سـازی فحلـی هماننـد القاء فحلـی ، اسـتفاده تـوأم از اثر نر (ورود ناگهانـی قوچ یا نربز) و فلاشـینگ (شـوک تغذیـه ای ) همراه با تیمار هورمونـی ، بازده کار را بسـیار بهتـر خواهد کرد.
توصیه اکید:
در گوسـفند، اسـتفاده از روش هـای هم زمان سـازی فحلـی مبتنـی بـر پروسـتاگلندین (کلوپروسـتنول یـا ترکیبات مشـابه آن ) کـه در گاو متداول اسـت ، به هیچ وجه توصیه نمی شـود (به سـبب اثـرات منفـی روی لقـاح ). در بـز بـرای نـرخ بـاروری بهتـر، پروتکل هـای معتبری با اسـتفاده از پروسـتاگلندین (پروتـکل شـرکت اینتروت ) وجـود دارند. هرچند که توصیه مؤسسـه تحقیقات علوم دامی کشـور بر اسـتفاده از روش های بدون پروسـتاگلندین اسـت که در جزئیات آن در جـای خـود ارائه خواهد شـد.

– ملاتونین کاشتنی ، کاربردهای درست و نادرست آن در همزمان سازی فحلی

در خصـوص ملاتونیـن کاشـتنی ، چه در حیـوان نر چه در حیـوان ماده ، به هیچ وجـه نباید از نیمـه تابسـتان تا آخر پاییز اسـتفاده شـود، زیـرا در ایـن ایام ، شـب ها روزبه روز بلندتر می شـوند و ایـن امـر سـبب افزایـش الگوی ترشـح ملاتونین طبیعی بـدن می شـود و بنابراین نیـازی به ملاتونین اگزوژنوس (خارجی ) نیسـت . متأسـفانه فراتر از ادعاهای شـرکت سـازنده ، برخی منابع پژوهشـی در داخـل کشـور، اسـتفاده از آن را در ماه هـای آبـان و آذر نیـز توصیـه کرده انـد، در صورتـی کـه بلندترین شـب های سـال در این ماه هـا اسـت و درنتیجه میزان ترشـح ملاتونین طبیعـی در بـدن با الگویی افزایشـی همراه بـوده و به هیچ وجه نباید طی این ماه هـا از ملاتونین اگزوژنوس اسـتفاده کرد.
تأکیـد اسـتفاده از ملاتونین در ابتدای زمسـتان برای خارج نشـدن نرهـا از فصل تولید مثل توصیـه می شوـد ( چراکـه نرهای مولـد فقط بـرای تولید مثل نگهداری شـده و انتظـار تولیدات دیگـر از آنهـا نیسـت ، در حالـی که ایـن کار بـرای ماده ها توصیه نمی شـود، چراکـه در ابتدای زمسـتان بیشـتر گله آبسـتن هسـتند و کاشـت ملاتونین در ابتدای زمسـتان سـبب می شود که تا شـش ماه آزادسـازی و اثر آن در بدن تداوم داشـته باشـد. بنابراین در ماه های بهمن و اسـفند کـه زمـان زایش دام اسـت ، ملاتونین اگزوژنوس بر هورمون های پرولاکتین و تیروکسـین تأثیر منفـی میگـذارد و درنتیجـه سـبب کاهش توان شـیردهی مادر، تعویق رشـد بره هـا و بزغاله ها و افزایـش احتمـال تلفـات آنهـا خواهـد شـد(تصویر١). متأسـفانه در این خصـوص توصیه های اشـتباهی کـه در کشـور صورت گرفتـه ، فراتر از ادعاهای شـرکت سـازنده آنها بوده اسـت ، زیرا اثر سـرکوب کننده ملاتونین بر پرولاکتین ، IGF1 و تیروکسـین اثبات شـده و افت تولید شـیر نتیجـه کامـلاً منطقـی در مهار ایـن دو هورمون اسـت ، در حالـی که اقلیتـی از محققین عقیده دارنـد کـه ایـن فراینـد تأثیری بـر تولید شـیر ندارد. بـه هر حال توصیه این مؤسسـه ، نکاشـتن ملاتونین اگزوژنوس در دوره آبسـتنی و اوائل شـیردهی اسـت .

همزمان سازی فحلی در گوسفند
تصویر ۱- تعیین میزان شیردهی

امـا در نژادهـای غیرشـیری ، کاشـت ملاتونیـن در ماده هـا مدتـی پـس از زایـش (حـدود یک مـاه ) بلامانـع اسـت . هرچند اگر دوره شـش ماهه تاثیر آن با تابسـتان (فصل گـرم ) مصادف شـود، با توجه به تأثیر فزاینده ملاتونین بر رشـد پشـم ، ممکن اسـت موجب تشـدید اسـترس گرمایـی و نیـاز دوبـاره بـه پشـم چینی شـود، در این خصـوص نیاز بـه تحقیقات میدانی بیشـتر می باشـد. بـا توجه به توصیه شـرکت سـازنده بـر کاربرد مهم هورمـون ملاتونین بـرای ماده ها، می تـوان بـرای جلـو انداختن فصـل تولید مثل ، از کاشـت ملاتونیـن در نیمه دوم بهار اسـتفاده کـرد. ایـن کار بـرای تولیـد بـره نیز در پاییـز انجام می شـود و بـرای مناطقی که طی زمسـتان علوفـه کافـی بـرای تولید شـیر مادر و رشـد بـره ندارند، توصیه نمی شـود.
به طـور کلـی از آنجایـی کـه ماتونیـن تنهـا روی تولیـد مثـل مؤثـر نیسـت، بلکـه اثـر آن یـک طیـف وسـیع و گسـترده بـر تولیـد شـیر، رشـد الیـاف، مصـرف خـوراک و رشـد بـدن حیـوان دارد، بنابرایـن اسـتفاده از آن بـرای کنتـرل تولیـد مثـل، بـا اثـرات ناخواسـته روی تولیــدات دام مــاده و ســایر جنبه هــای زیســتی حیــوان همــراه اســت . بــه همیــن دلیـل بـا وجـود گذشـت سـه دهـه از تجـاری شـدن آن ، هیـچ گاه به طـور گسـترده بـرای کنتـرل تولیـد مثـل دام در دنیـا مـورد اسـتقبال قـرار نگرفتـه و همـواره تحـت تأثیـر روش پروژســترون +PMSG بــوده اســت . متأســفانه بــازار این گونــه محصــولات در کشــورهای غربــی کوچــک و بــازار اصلــی آن در کشــورهای جهــان ســوم اســت .

– شــرح مختصــر روش القــاء و همزمان ســازی فحلــی بــا تیمــار پروژســترون +PMSG

برای این کار معمولاً از پروژسـترون واژینال اسـتفاده می شـود، یعنی برای مدت مشـخصی هورمون پروژسـترون در قالب قطعه ای اسـفنجی یا سـیلیکونی در واژن دام قرار داده می شـود. مهم تریـن ایـن محصـولات اسـفنج پروژسـترون (تصویـر ٢) و سـیدر پروژسـترون (تصویر ٣) هسـتند که با اسـتفاده از اپلیکاتـور، در واژن دام قـرار میگیرند.

همزمان سازی فحلی در گوسفند 2
تصویر ٢- اسفنج پروژسترون

همزمان سازی فحلی در گوسفند 3
تصویر ٣- سیدر، اپلیکاتور خالی

اخیـــراً در داخـــل کشـــور محصولـــی بـــا نـــام آریـــن – پروجســـت (تصویـــر ۴) تولیـــد شـــده کـــه کاربـــرد تیمـــار پروژســـترون در ســـطح مزرعـــه را در مقایســـه بـــا محصـــولات وارداتـــی ، بســـیار آســـان و کارآمـــد کـــرده اســـت . در ادامـــه روش القـــاء و هم زمان ســـازی فحلـــی بـــا تیمـــار پروژســـترون +PMSG هـــم بـــا محصـــولات وارداتـــی و هـــم آریـــن – پروجســـت آمـــوزش داده می شـــود.

همزمان سازی فحلی در گوسفند 4
تصویر ۴- اسفنج آرین – پروجست مجهز به اپلیکاتور یک بارمصرف

هـر اسـفنج یـا سـیدر بایـد به وسـیله اپلیکاتـور اسـتریل ، در انتهـای واژن قـرار گیـرد. در محصــولات وارداتــی ، اپلیکاتورهــا یک بارمصــرف نیســتند، بنابرایــن بایــد از دامــی بــه دام دیگـر ضدعفونـی و دوبـاره بارگـذاری شـوند. بـرای ضدعفونـی اپلیکاتـور محصـولات وارداتــی ، بایــد از مــاده ضدعفونی کننــده غیرالتهــاب آور (ماننــد بنــزال کونیــوم کلرایــد) اسـتفاده شـود. از بـه کار بـردن الکل هـا و ل نف هـا بـرای ضدعفونـی اپلیکاتـور اکیـداً پرهیـز کنیــد. شــخصی کــه اســفنج ها را از پاکــت برداشــته و در داخــل اپلیکاتــور ضدعفونی شــده قــرار می دهــد، بایــد دســتکش اســتریل بــه دســت داشــته باشــد و به هیچ چیــز غیــر از اسـفنج داخـل پاکـت و اپلیکاتـور ضدعفونی شـده دسـت نزنـد و کار دیگـری انجـام ندهـد، به نحـوی کـه اسـفنج از پاکـت تـا اپلیکاتـور بـا هیـچ سـطح غیراسـتریلی تمـاس نداشـته باشـد. فـرد دیگـری بایـد محوطـه فـرج دام را بـا محلـول ضدعفونـی بنـزال کونیـوم کلراید بشــوید و پــس از دریافــت اپلیکاتــور بارگذاری شــده بــا اســفنج ، بــا یــک دســت لب هــای فـرج را بـاز کـرده و بـا دسـت دیگـر نـوک اپلیکاتـور را در دهانـه واژن قـرار دهـد و ابتـدا بـا زاویـه ۴۵ درجـه رو بـه بـالا و سـپس به صـورت افقـی ، اپلیکاتـور را جلـو بـرده و اسـفنج را در انتهـای واژن رهـا کند(تصویـر۵).

همزمان سازی فحلی در گوسفند 5

تصویر ۵- هم زمان سازی فحلی با تیمار پروژسترون

– توصیه مهم

در ابتدای ورود اپلیکاتور با زاویه ۴۵ درجه که رو به بال وارد می شود، از فشار زیاد و تداوم ورود با این زاویه پرهیز کنید، چراکه در بال ی واژن ، رکتوم قرار دارد و فشار زیاد به آن ممکن است سبب جراحت رکتوم ، عفونت و حتی تلف شدن دام بشود. پـس از هـر بارگـذاری و خالـی شـدن ، اپلیکاتور بایـد در محلـول ضدعفونی شست وشـو و اسـتریل شـود، امـا در خصـوص اسـفنج پروژسـترون آریـن – پروجسـت هر اسـفنج به تنهایی مجهـز به یـک اپلیکاتور یک بارمصرف اسـتریل اسـت ، بنابراین مراحل ضدعفونـی و بارگذاری در سـطح مزرعـه را نـدارد و در خصـوص آن به ترتیـب زیـر عمل می شـود:
با یک دسـت ناحیه فرج را با دسـتمال کاغذی آغشـته به محلول ضدعفونی غیرالتهاب آور (ترجیحـاً بنـزال کونیـوم کلرایـد) تمیز و ضدعفونی کنیـد (چنانچه بعد از ضدعفونـی ، دنبه یا دم رهـا شـده و روی فـرج افتـاد، مجـدداً ضدعفونـی انجـام شـود) و بـا دسـت دیگر (با دسـتکش اسـتریل) اپلیکاتـور دارای اسـفنج را از پاکت خارج کـرده، نوک آن را ژل لوبریکنـت زده و بدون اینکـه تماسـی بـا سـطوح دیگر ایجـاد شـود، آن را ابتدا بـا زاویـه ۴۵ درجه رو به بالا و سـپس به صـورت افقـی تـا انتهـا وارد واژن کـرده و بـا فشـار پیسـتون ، اسـفنج را در انتهـای واژن رها کنیـد. در اینجـا نیـز اکیـداً توصیـه می شـود در ابتـدای ورود کـه اپلیکاتـور بـا زاویـه ۴۵ درجه رو بـه بـالا وارد مـی شـود، از فشـار زیـاد و تـداوم ورود بـا ایـن زاویـه پرهیـز کنید. دسـتی که دسـتکش اسـتریل دارد، نباید با هیچ سـطح دیگری غیر از اپلیکاتورها تماس داشـته باشـد (در صـورت تمـاس اتفاقی ، یا دسـتکش را عوض کنید یـا با محلول ضدعفونی ، شست وشـو کنید).
اپلیکاتورهای خالـی راجمـع آوری ومعدوم کنید.
دُز و مدت مصرف ، خارج کردن اسفنج و زمان بندی جفت دهی یا تلقیح بـرای هـر میش ، یک اسـفنج به مـدت ١٢ الـی ١۴ روز در داخل فصل تولید مثـل و ١٠ الی ١٢ روز در خـارج از فصل تولید مثل اسـتفاده می شـود.
بـرای هـر ماده بز، یک اسـفنج به مدت ١٧ تـا ٢١ روز در داخل فصل تولید مثـل و ١۴ الی ١٧روز در خارج از فصل تولید مثل اسـتفاده می شـود (برای بز در صورت اسـتفاده از کلوپروسـتنول یـا ترکیبـات مشـابه آن – روش شـرکت اینتروت – چـه در داخل و چه در خـارج از فصل تولید مثـل ، مـدت اسـفنج گذاری ١١ روز اسـت . بدیـن ترتیب کـه روز صفـر اسـفنج گذاری ، روز نهم تزریـق تـوأم کلوپروسـتنول و PMSG و روز یازدهـم خارج کردن اسـفنج صورت میگیرد).

– توصیه :

بـرای گوسـفند، از کلوپروسـتنول یـا ترکیبـات مشـابه آن اسـتفاده نشـود (به سـبب اثـرات مخـرب بـر حرکت اسـپرم و کاهش نرخ بـاروری ). همین طور در بز نیز بهتر است این ترکیبات اسـتفاده نشـوند. لازم به ذکر اسـت که روش های هم زمان سـازی که در آن از کلوپروسـتنول یا سـایر ترکیبات مشـابه (آنالوگ های پروسـتاگلندین ) اسـتفاده می شـود، در صورتی که درصدی از گلـه از قبـل آبسـتن بـوده باشـند، تزریـق ایـن مـاده قطعاً سـبب سـقط خواهـد شـد، اما در روش هایـی کـه فقـط بر پایه پروژسـترون و PMSG هسـتند و از پروسـتاگلندین ها اسـتفاده نمی شـود (ازجملـه روش مـورد توصیـه مؤسسـه )، حتـی اگـر میـش یـا ماده بز آبسـتن باشـد، اجـرای هم زمان سـازی ، آسـیبی بـه آبسـتنی نخواهـد زد. بنابراین بـا توجه به نامشـخص بودن وضعیـت آبسـتنی در بیشـتر گله ها در ایـران (به سـبب حضور زمان بندی نشـده و تقریبـاً دائمی قـوچ )، توصیه می شـود در هم زمان سـازی فحلـی میش و ماده بز، فقط از پروژسـترون (اسـفنج ، سـیدر یـا ایمپلنت ) به همراه PMSG اسـتفاده شـود.
در پایـان دوره ، اسـفنج بـا اسـتفاده از بنـد آن بـه آرامی خارج شـده ، جمع آوری و نابود شـود.
توصیـه می شـود در صورت جفت گیری طبیعی ، کشـیدن اسـفنج در سـاعات بعـد از ظهر انجام شـود، چراکـه در ایـن صورت ، سـاعات آخر ایسـتافحلی که معمـولاً جفت گیری هـای منجر به آبسـتنی در آن روی می دهنـد و زمـان آن پـس از ۴٨ سـاعت از خـارج کـردن اسـفنج یا سـیدر اسـت ، بـه سـاعات عصـر و شـب می افتـد که هـوا خنک تر و میل جنسـی نـر و ماده بیشـتر و همچنیـن لقـاح موفقیت آمیزتـر خواهد بود، امـا در صورت تلقیـح مصنوعی ، زمان خـارج کردن اسـفنج یا سـیدر، بسـته بـه نوع تلقیـح باید طبـق دسـتورالعمل فنی شـماره ١٠ (دسـتورالعمل تلقیح مصنوعی ) باشـد.
درخـارج از فصـل حتمـاً PMSG تزریـق شـود. تزریـق PMSG می توانـد هم زمـان با خـارج کردن اسـفنج صـورت گیرد، ولی درصـورت تأمین نیـروی کار، بهتر اسـت در ماده بز ۴٨ سـاعت قبـل و در میـش ٢۴ سـاعت قبـل از آن صـورت گیرد. به خصـوص در خـارج از فصل ، تزریـق زودهنـگام می توانـد ١٠ الـی ۴٠ درصـد نـرخ بره زایـی و بزغاله زایی را افزایـش دهد. در داخـل فصـل نیـز تزریـق PMSG می توانـد نـرخ چندقلوزایـی را افزایش و در صـورت تلقیح مصنوعـی ، زمان بنـدی را آسـان و بـازده تلقیح را بهبـود دهد.

– دُز PMSG مورد استفاده جهت همزمان سازی فحلی

دُز PMSG بسـته به فصل ، وضعیت شـیردهی ، نژاد، جثه وسـن دام و نیز هدف از کاربرد آن می توانـد متفـاوت باشـد و معمـولا بیـن ٣٠٠ الی ۶٠٠ واحـد بین المللی متفاوت اسـت ، ولی براسـاس تحقیقات انجام شـده در مؤسسـه تحقیقات علوم دامی کشـور، پیشنهاد می شـود از دُز ۵٠٠ واحـد اسـتفاده نشـود (یـا ۴٠٠ و کمتر یا ۶٠٠ و بیشـتر اسـتفاده شـود). در خـارج از فصل و نیـز در حیواناتـی کـه هنـوز شـیر می دهنـد، ز دُز بـالا (۶٠٠ واحـد) اسـتفاده کنیـد. در برنامه چندتخمک ریـزی معمـولاً از دُزهـای بالاتـر از ١٠٠٠ واحد نیز اسـتفاده می شـود.
در هـر صـورت ، اگـر ز دُزهـای بالاتـر از ۴٠٠ واحـد اسـتفاده کردیـد، جهـت پیشـگیری از بـروز کیسـت فولیکولـی و درنتیجـه نابـاروری یـا واگـردی ، توصیـه مـی شـود در بـز ۴٣ الـی ۴۵ و در گوسـفند ۴٨ الـی ۵٠ سـاعت بعـد از خـارج کـردن اسـفنج یا سـیدر (در صـورت تلقیح مصنوعـی ، یکـی دو سـاعت یا بلافاصلـه قبل از تلقیـح )، تزریـق GnRH را انجـام دهید (دو CC (سی سـی ) وتارولیـن یـا پنـج CC (سی سـی ) سـینارلین یا ترکیبـات مشـابه دیگر طبق بروشـور آنهـا). ایـن کار تأثیـر بسـیار خوبـی در افزایش نـرخ آبسـتنی و دوقلوزایـی در دام هائی کـه دُزهـای بـالای PMSG را دریافـت کرده اند، خواهـد داشـت (در دُز ۴٠٠ واحد PMSG، معمـولاً نیـازی بـه تزریـق آنالوک های GnRH نیسـت ).
درصورت جفت گیری طبیعی ، هم زمان با خارج کردن اسفنج ها، جفت دهی (کل یا قوچ اندازی ) ناگهانی انجام شود (٣۶ ساعت اول ، نرهای غیراصلی یا شیشک های نر وارد شوند و نرهای اصلی ٣۶ ساعت بعد از خارج کردن اسفنج وارد شوند). نسبت نر به ماده در گوسفندان دنبه سنگین ١ به ۴ یا ۵، دنبه متوسط و سبک ١ به ۶ و گوسفندان نیم دنبه ، دم دار و بزها ١ به ١٠ است .
در صورتـی کـه به جـای جفت گیـری طبیعـی از تلقیـح مصنوعـی اسـتفاده شـود، بـرای زمان بنـدی مناسـب تلقیـح بعـد از خـارج کـردن اسـفنج یـا سـیدر، طبـق دسـتورالعمل تلقیح مصنوعـی (دسـتورالعمل شـماره ١٠) عمـل شـود.
بـا توجـه بـه تفاوت هـای نـژادی در پاسـخ بـه هورمون تراپـی ، برای هـر نژاد گوسـفند و بز می تـوان دو پروتـکل دقیـق و مختـص بـه آن نـژاد را بـرای داخل و خـارج فصل تعییـن کرد.
برخی از این پروتکل ها توسـط مؤسسـه تحقیقات علوم دامی کشـور و با حمایت سـازمان امور عشـایر ایـران ، تعییـن شـده اند کـه خلاصه آنها به شـرح زیر اسـت . بـرای نژادهای مشـابه در هریـک از مناطق کشـور می تـوان تا زمان تعییـن پروتکل های اختصاصـی ، از پروتکل های زیراسـتفاده کـرد. بـرای مثال : برای گوسـفند لـری – بختیاری می تـوان از پروتکل گوسـفند لری یـا برای گوسـفند قـزل از پروتکل مغانی اسـتفاده کرد.

– پروتکل های مناسب هورمون تراپی  و همزمان سازی فحلی درگوسفند

پروتکل مناسب هورمون تراپی درگوسفند لری در داخل فصل تولید مثل
■ طول مدت تیمار با پروژسترون = ١۴ روز
■ زمان تزریق eCG = هم زمان با خاتمه تیمار پروژسترون
■ دز eCG = ۶٠٠ واحد بین المللی

پروتکل مناسب هورمون تراپی درگوسفند مغانی در داخل فصل تولید مثل
■ طول مدت تیمار با پروژسترون = ١٢ روز
■ زمان تزریق eCG = هم زمان با خاتمه تیمار پروژسترون
■ دز eCG = ۶٠٠ واحد بین المللی

پروتکل های مناسب هورمون تراپی در بز رائینی در داخل فصل تولید مثل
■ طول مدت تیمار با پروژسترون = ١٧ روز
■ زمان تزریق eCG = ۴٨ ساعت قبل از خاتمه تیمار پروژسترون
■ دز eCG = ٣٠٠ واحد بین المللی

پروتکل مناسب هورمون تراپی درگوسفند سنجابی در خارج فصل تولید مثل
■ طول مدت تیمار با پروژسترون = ١٢ الی ١۴ روز
■ زمان تزریق eCG = ٢۴ ساعت قبل از خاتمه تیمار پروژسترون
■ دز eCG = ۶٠٠ واحد بین المللی

پروتکل مناسب هورمونتراپی در گوسفند ترکی – قشقایی در خارج فصل تولید مثل
■ طول مدت تیمار با پروژسترون = ١٢ روز
■ زمان تزریق eCG = ٢۴ ساعت قبل از خاتمه تیمار پروژسترون
■ دز eCG = ۴٠٠ واحد بین المللی

– درمان واگردی یا کل بازی ناشی از تزریق PMSG:

در برخـی مواقـع مشـاهده می شـود، میش هـا و ماده بزهایـی کـه PMSG به آنهـا تزریق شـده اسـت ، پـس از تلقیح یـا جفت گیری ، همچنـان به طور مـداوم رفتار فحلـی (غیرچرخه ای ) از خـود نشـان می دهنـد (تکـرر فحلی ) که بـه این حالـت اصطلاحاً واگـردی یـا واکل بودن یا کل بـازی گفته می شـود.
علـت ایـن رفتار رشـد فولیکول ها در اثـر تزریق PMSG و از طرف دیگر پاره نشـدن یک یا چند فولیکول گراف اسـت که تشـکیل کیسـت فولیکولی داده و در اثر ادامه ترشـح اسـتروژن توسـط ایـن فولیکول هـای کیسـتی ، حیوان به طـور مـداوم رفتار فحلی نشـان می دهـد. درمان ایـن حالـت بسـیار سـاده بـوده و بـا تزریـق هورمـون GnRH در حیواناتی که این مشـکل را دارند، مسـأله رفع می شـود.
در خصـوص ایـن حیوانـات لازم اسـت پـس از تزریـق ، ً GnRHحداقـل تـا دو مـاه حتما حیـوان نـر در کنار آنها باشـد تا در صورت آبسـتن نبـودن، قصر نمانند در بعضـی اوقات ممکن اسـت دام کلبـاز آبسـتن هم باشـد، ولی با ایـن وجود رفتار فحلی نشـان دهد، امـا در خصوص آنهایـی کـه آبسـتن نبوده اند، اگر نر در کنارشـان نباشـد، قصـر میمانند

[/vip-members]


درس قبلی – تشخیص فحلی گوسفند در فصل جفتگیری

درس بعدی – تلقیح مصنوعی در گوسفند و بز

به این پست امتیاز دهید.
همزمان سازی فحلی در گوسفند و بز
۳٫۸۶ از ۷ رای

 

بازدید : 9,241 بازدید بار دسته بندی : آموزش های تخصصی ، پرورش گوسفند تاريخ : ۱۲ فروردین ۱۳۹۶ به اشتراک بگذارید :
دیدگاه کاربران
    • دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
    • دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.


برای ورود به کانال تلگرام ای دام کلیک کنید.
عضو شوید!
error: