ای دام مراقبت از بره و بزغاله نوزاد - قسمت اول - ای دام | آموزش دامپروری
اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

به تمام آموزش های تخصصی پرورش دام و طیور در یک برنامه اندرویدی دسترسی داشته باشید. برای دانلود و توضیحات بیشتر بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

مراقبت از بره نوزاد


سرفصل های این قسمت:

– مقدمه

– اهمیت کاهش تلفات در دوره شیرخواری

– خشک کردن و خشک ماندن نوزاد

– روش پذیرش نوزاد به مادر یا دایه

– آغوز، آغوز و آغوز!!!

– وضعیت آخور و آبشخور در محوطه زایش

– اهمیت گرم نگه داشتن نوزاد و کاربرد لامپ های گرمایشی


– مقدمه

بخـش عمده  ای از سـودآوری پرورش گوسـفند مربوط بـه بره زایی اسـت و هرگونه اختلال در آن موجب کاهش سـود و خسـارات اقتصادی خواهد شـد. براسـاس مطالعات صورت گرفته، به طـور میانگیـن  ۳۵ درصـد از کل تلفـات گله هـای گوسـفند و بـز، بـه مرگ  ومیـر بره ها تعلق دارد و  ۷۰ درصـد از تلفـات بره هـا نیـز معمـولا در یکـی دو روز اول تولد اتفـاق میافتد. بنابراین  سـقط جنیـن و تلفات بـره در بدو تولـد، از عوامل اصلی کاهش سـودآوری در پرورش گوسـفند و بـز اسـت و ایـن عوامـل بـه دو بخـش عوامل مـادری (عوامـل قبل از تولـد) و عوامـل بعد از  تولد بره قابل تقسـیم اسـت.
از طرفـی تـلاش در راسـتای افزایـش زنده مانـی و سـرعت رشـد بـره و بزغالـه، منجـر به  افزایـش وزن بـره و بزغالـه تولیـدی، بـه ازای هـر رأس میـش در طـول سـال میشـود و عامل تعیین کننـده بسـیار مهمـی بـرای میـزان درآمد سـالیانه دامدار اسـت.

– اهمیت کاهش تلفات در دوره شیرخواری

بیشـترین میـزان تلفـات در گوسـفند و بـز، مربوط به زمان تولد تا شـیرگیری اسـت که این امـر بیشـتر در ۱۰روز اول واقع میشـود. بنابرایـن رعایت اصول مدیریتی صحیح ایـن دوره، در بهـره وری حرفـه پـرورش گوسـفند و بز، بسـیار مهم اسـت و سـبب افزایش تعداد بـره و بزغاله قابـل پـرورش و فـروش، به ازای هـر دام مولد میشـود. یکی از شـاخصهای مدیریت خوب در ایـن دوره، کاهـش نـرخ تلفـات در دوره شـیرخوارگی به کمتر از پنج درصد اسـت کـه با رعایت اصول مدیریتی زیر قابل دسـتیابی اسـت. باید به امر مراقبت از بره نوزاد اهمیت فراوان داد.

– خشک کردن و خشک ماندن نوزاد

بلافاصلـه بعـد از زایـش، میش یـا ماده بـز را از دور زیر نظـر بگیرید تا نوزاد را خشـک کند. اگـر ایـن کار انجـام نشـد، نـوزاد را گرفتـه و جلـوی مـادر بگذاریـد تا بـه این کار ترغیب شـود (تصویـر ۱) در غیـر ایـن صـورت خودتان در اسـرع وقـت بره یا بزغاله را خشـک کنیـد؛ چراکه اسـترس سـرمایی یکـی از عوامـل اصلـی تلفات بـره و بزغاله اسـت (سیسـتم تنظیـم حرارت بـدن در نـوزادان هنـوز راه نیفتـاده و بایـد آنهـا را گـرم و خشـک نگـه داشـت). در صورتی که سیسـتم جایـگاه از نـوع بسـته اسـت، حتمـا به تأمین بسـتر خشـک در زایشـگاه توجـه کنید. در سیسـتم های عشـایری نیـز همانگونـه کـه مرسـوم اسـت، بره هـا و بزغاله هـا در چـادر یـا سـرپناههای چوبـی- گلـی مخصـوص ایـن کار نگهداری میشـوند.

مراقبت از بره نوزاد 1
تصویر‌‌-۱ ترغیب ‌مادر ‌به‌ خشک‌کردن ‌نوزاد.

– روش پذیرش نوزاد به مادر یا دایه

ادامه مطلب مخصوص اعضای ویژه

[vip-members]

 

چنانچه مادر از پذیرش نوزاد پرهیز کرد، مادر و بره را در یک باکس یا محوطه خشک، تمیز ً و تنگ (تقریبا ۱/۵×۱/۵متر برای تک قلو و برای دوقلو و بیشتر ۲×۲متر) قرار دهید و سگی را به نزدیکی آورده و تحریک کنید تا پارس کند، خوی مادری تحریک شده و به احتمال زیاد بره را قبول میکند. این روش برای دایه ها نیز استفاده میشود؛ یعنی بره یا بزغاله ای را که مادرش تلف شده، با این روش به میش یا ماده بز دیگر میدهند. حتی میتوان بره گوسفند را به ماده بز داد. اگر میش دایه برای بره پیدا نشد، حتی ماده بزی که خود بزغاله دارد، میتواند این کار را به عهده بگیرد؛  زیرا معمولا تولید شیر بز بیشتر از میش است و امکان پرستاری از بیش از یک نوزاد را دارد. در شیشکها و گیسه ها، چون برای اولین بار زایش را تجربه میکنند، مشکل نپذیرفتن نوزاد بیشتر بوده و به خصوص زمانی که زایش روی مرتع اتفاق می افتد، باید شیشکها و گیسه ها را مد نظر داشت و آنها را به حال خود رها نکرد تا در صورت نپذیرفتن نوزاد، اقدامات فوق انجام شود. در میشها و ماده بزهایی که قبلا زایش داشته اند، معمولا رفتار مادری بهتر بوده و این مشکل کمتر دیده میشود. با این حال بهتر است آنها را نیز کنترل کرد. به طور کلی در زمان زایش باید سطح و ساعات مراقبت از گله را بیشتر کرد؛ چون عامل اصلی در تعیین میزان درآمد دامدار، تعداد بره زنده، قوی و قابل پرورش به ازای هر رأس دام مولد است.
کنترل شیرواری پستان بلافاصلـه بعـد از زایـش، هـر دو سرپسـتان مـادر را بررسـی کنیـد کـه آیـا آغـوز دارد یـا خیـر؟ (تصویـر۲)

مراقبت از بره نوزاد 2
تصویر‌‌-۲ بررسی‌هر‌ دو‌پستان‌ گوسفند ‌تازه ‌زایمان‌ کرده‌ برای‌ داشتن ‌آغوز‌ و‌کور ‌نبودن ‌آنها.

– آغوز، آغوز و آغوز!!!

 بره و بزغاله باید حتما در ۶ سـاعت اول و حداکثر ۱۲سـاعت اول بعد از تولد، آغوز مصرف کنـد. سیسـتم ایمنـی بدن بـره و بزغالـه در روزهـای اول زندگی هنـوز فعال نشـده و از طرفی امـکان انتقـال آنتی بـادی از طریـق جفت و خـون مادر به جنین در دوران آبسـتنی وجـود ندارد.  بنابرایـن بایـد آنتی بادی هـای لازم از طریـق آغوز مادر به بدن نوزاد برسـد تـا در ابتدای زندگی در مقابـل میکروب هـای موجـود در محیط مجهز و مصون بشـود. بیشترین میزان جذب آنتی بادی های آغوز از روده نوزاد، در  ۶ ساعت اول پس از تولد است. پس از آن، سلولهای روده نوزاد به تدریج توانایی بلع آنتی بادی را از دست داده و بعد از ۱۲ساعت، این توانایی کم شده و بعد از  ۲۴ساعت تقریبا به صفر میرسد و پس از آن، تغذیه با آغوز هیچ تأثیری در بهبود سیستم ایمنی نوزاد نداشته و احتمال مرگ نوزادانی که طی ساعات اول پس از تولد، آغوز مصرف نکرده اند، بسیار بیشتر از سایرین خواهد بود. به طور کلی باید بره و بزغاله طی ۲۴ساعت اول زندگی، معادل ۱۰ درصد وزن خود آغوز مصرف کنند؛ یعنی یک بره چهارکیلوگرمی باید طی ۲۴ساعت اول زندگی  ۴۰۰ گرم معادل دو لیوان آغوز مصرف کند که نیمی از این مقدار ( ۲۰۰ گرم معادل یک لیوان) باید در ۶ ساعت اول مصرف شود. برای کنترل این امر مهم، باید میش و بره را از دور زیر نظر بگیرید (تصویر ۲)

مراقبت از بره نوزاد 3

تصویر‌-۳ خوردن‌ آغوز ‌توسط‌ بره

اگـر بـره یـا بزغاله آغـوز نخورد یا مادر از دادن شـیر به نـوزاد پرهیز کرد، بایـد اقدامات فوق بـرای پذیـرش نـوزاد انجـام شـود و اگر ایـن اقدامـات موفقیت آمیز نبـود، باید مادر توسـط یک نفـر مهار شـود و سـر نوزاد را سـمت پسـتان مادر بـرده و با پوزه نوزاد به پسـتان مـادر ضربه زد و کم کـم بـره را برای گرفتن پسـتان ترغیب کـرد (تصویر۴)

مراقبت از بره نوزاد 4
تصویر‌‌-۴ کمک‌ به‌ بره‌ برای‌گرفتن ‌پستان‌ و ‌مکیدن ‌آغوز

در غیـر این صـورت حتمـا آغـوز را دوشـیده و به صـورت دسـتی بـه بـره یـا بزغالـه بدهید. میتوانیـد آغـوز اضافـی را دوشـیده و در فریـزر ذخیـره کنیـد تـا بـرای بره هـا و بزغاله هـای متولدشـده در همـان منطقـه یـا همـان گله کـه مادرشـان در زمان زایش تلف شـده یا پسـتان آن خشـک اسـت، پـس از گـرم کردن تـا ۳۷درجه سـانتیگراد، ظـرف ۶ سـاعت اول زندگی با شیشـه بـه نـوزاد بدهیـد تـا از آنتی بادی هـای موجـود در آن بهره منـد شـود.

بـرای ذخیره سـازی آغـوز از میشهـای پیـر گلـه اسـتفاده کنیـد؛ چون هـر چه میش سـنش بیشتر باشـد، آنتی بادی بیشـتری در آغوز خود دارد و ایمنی بخشـی آن از میش جـوان بالاتـر خواهد بود.

برای بره اگر آغوز گوسفند موجود نبود، از آغوز ماده بز یا ماده گاو و برای بزغاله اگر آغوز بز موجود نبود، از آغوز ماده گاو یا میش استفاده کنید. در هر صورت مصرف آغوز از هرگونه دام، بهتر از مصرف نکردن آن است. اگر از آغوز گاو استفاده کردید، آغوز گاوهای بومی نسبت به گاو هلشتاین (سفیدوسیاه،) بسیار بهتر و غنی تر از آنتی بادی است. در صورت نیاز به تأمین آغوز از دام دیگر، اولویت استفاده از آغوز دام های موجود در همان گله یا مزرعه است. در غیر اینصورت، از دامهای همان منطقه یا روستا استفاده شود و اگر لازم بود از آغوز دامهایی در مناطق دورتر استفاده شود؛ ولی باید مراقب انتقال بیماری هم بود. چون برخی بیماریها از طریق آغوز منتقل می شوند و باید مطمئن شد که منبع تهیه آغوز عاری از بیماری است.

– وضعیت آخور و آبشخور در محوطه زایش

در محوطـه زایـش در سـه روز اول زندگـی، آخـور و آبشـخور بایـد بالاتـر از سـطح زمین و خـارج از دسـترس بـره و بزغاله ها باشـند. نوزاد تازه متولدشـده فقط باید با آغوز و سـپس شـیر، گرسـنگی و تشـنگی خـود را مرتفع سـازد. ضمن اینکـه افتادن بـره و بزغاله تازه متولد شـده در آبشـخور و خیـس شـدن بدن به شـدت احتمـال تلفات را بـالا می بـرد (تصویر ۵)

مراقبت از بره نوزاد 5
تصویر‌‌-۵ قرار‌گرفتن ‌آبخور‌ و آبشخور ‌بالاتر ‌از زمین‌ و‌ دور‌ از‌ دسترس‌ بره‌ ها

– اهمیت گرم نگه داشتن نوزاد و کاربرد لامپ های گرمایشی

درروزهـای اول بعـد از تولـد، هنـوز سیسـتم های تنظیـم حـرارت دربـدن نـوزاد به طورکامـل فعـال نشـده اسـت. بـا وجـودی کـه حیوانـات خونگـرم قـادر بـه حفـظ دمـای بـدن خـود ازطریـق سیسـتمهای بـدن هسـتند، ولـی نـوزادان را هنـوز نمی تـوان حیـوان خونگـرم کامـل به حسـاب آورد و درصـورت سـرد بـودن محیـط، دمـای بـدن آنهـا پاییـن خواهـد آمـد و می توانـد موجـب تلفـات شـود. بنابرایـن گـرم نگهداشـتن نـوزاد بسـیار مهـم اسـت (تصویـر ۶)

مراقبت از بره نوزاد 6
تصویر‌-۶ گرم نگه ‌داشتن ‌محیط ‌برای ‌تنظیم‌ دمای ‌نوزاد

از آنجایـی کـه بیشـتر زایش هـا در زمسـتان رخ میدهد، یکـی از دلایـل اصلی تلفات بـره و بزغالـه محافظت نشـدن آنهـا از سـرمای محیط و به خصوص باد سـرد اسـت (بـاد سـبب از دسـت دادن سـریعتر دمای بدن میشـود.)

دمـای طبیعـی بـدن بـره (دمـای راسـت روده) حـدود ۳۹درجـه سـانتیگراد اسـت و اگـر ایـن دمـا بـه کمتـر از ۳۷/۷درجـه برسـد، بـره دچـار افـت دمـای بـدن  (Hypothermia)شـده اسـت. هرچـه بـره و بزغالـه کوچکتـر و کم مـو یـا کم پشـم تر باشـند، احتمـال افـت دمـای بـدن در آنهـا بیشـتر اسـت، بنابرایـن بـرای پیشـگیری، نیاز بیشـتری بـه مراقبـت دارند. ازآنجایـی کـه بـره و بزغالـه دوقلـو و سـه قلو و بیشـتر، نسـبت بـه تک قلوهـا کوچکترنـد، بـه  مراقبـت بیشـتری نیـاز دارند.

مصـرف آغـوز درحفظ دمای بدن نوزاد بسـیار اهمیت دارد. به طورکلی درصورت سـرد بودن محیـط، حتمـا بایـد جایگاه گرم و خشـکی را بـرای نوزادان فراهـم کرد. دمای مطلـوب جایگاه بـره و بزغالـه در سـه روزاول زندگی، ۳۹ الی ۴۰ درجه سلسـیوس اسـت. اگر دسترسـی به برق باشـد، میتـوان از لامپهای گرمایشـی مانند لامپ مـادون قرمز (یا مادرهـای مصنوعی برقی یـا مادون قرمزکـه برای جوجه به کار میرود) اسـتفاده کـرد (تصویر ۷)

مراقبت از بره نوزاد 7
تصویر‌‌-۷ لامپ ‌و ‌مادر ‌مصنوعی ‌مادون ‌قرمز ‌برای‌ گرم ‌نگه‌ داشتن ‌بزغاله ‌و ‌بره.

بـا اینکـه ایـن لامپ هـا هم اکنـون درکشـور دردسـترس هسـتند، معمـولا بـرای حیوانات خانگـی یـا جوجـه بـه کار میروند؛ ولی متأسـفانه به دلیـل آگاهی نداشـتن از اهمیت اسـتفاده از آنهـا در زنده مانـی بـره و بزغالـه، بـا توجه به سـردی هـوا، کمتر مورد اسـتفاده قـرار می گیرند بـا اینکـه اغلـب زایش هـا در زمسـتان اسـت و تلفـات در اثر سـرما نیـز بالا  اسـت. اسـتفاده از ایـن لامپ هـا یـا مادرهـای مصنوعـی را بایـد بـا احتیـاط انجـام داد و لامپ هـا بایـد در ارتفاع یک متـری از سـطح زمیـن قـرار گیرند. تـا حد امکان از سـایر وسـایل گرمایشـی آتـش زا برای گرم کـردن محوطه اسـتفاده نکنید (مگـر بـا حضـور دائم وکنتـرل آن)؛ چراکه با توجه به حرکـت دام در محوطـه و احتمال برخورد بـا وسـایل، خطر آتش سـوزی وجـود دارد. همچنین اسـتفاده از وسـایل گرمایشـی شـعله دار در جایـگاه بسـته موجـب مصـرف اکسـیژن محیـط شـده و می توانـد آسـیب های جبران ناپذیری بـه بـره و بزغالـه وارد کـرده و آنهـا را مسـتعد ابتلا بـه انـواع بیماری ها کنـد. همینطور خطر گازگرفتگـی با مونوکسـیدکربن نیز وجـود دارد.

[/vip-members]


درس بعدی  – مراقبت از بره نوزاد قسمت دوم

به این پست امتیاز دهید.
مراقبت از بره و بزغاله نوزاد – قسمت اول
۴٫۰۸ از ۲۶ رای

 

بازدید : 21,760 بازدید بار دسته بندی : آموزش های تخصصی ، پرورش گوسفند تاريخ : ۲۱ آبان ۱۳۹۵ به اشتراک بگذارید :
دیدگاه کاربران
    • دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
    • دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.

Maleksalimzadeh21@gmail.com
یکشنبه , ۸ اسفند ۱۳۹۵
پاسخ

سلام و عرض ادب . برای خرید بز نژاد سانن اصل تز چه طریقی باید اقدام‌ کنم آیا شما شرکتی معتبری سراغ دارید که بتونم خریداری کنم

admin
adminمدیر
یکشنبه , ۸ اسفند ۱۳۹۵
پاسخ

سلام خدمت شما دوست عزیز

یکی از مراکز معتبر پرورش بز سانن در کرمان می باشد

از لینک زیر وارد سایت این مزرعه شوید:

http://saanen-kerman.ir/

برنامه سه بار زایش در 2 سال برای گله گوسفند - ای دام | آموزش دامپروری
شنبه , ۲۴ تیر ۱۳۹۶
پاسخ

[…] مراقبت از بره و بزغاله نوزاد – قسمت اول […]

خراطین
پنج شنبه , ۲ فروردین ۱۳۹۷
پاسخ

واقعا خوب بود ،، من برم بقیه ببینم

سایت جالبی دارید واقعا لینکتونو برای چندتا از دوستام فرستادم بدردشون میخوره ،، ممنون


برای ورود به کانال تلگرام ای دام کلیک کنید.
عضو شوید!
error: