ای دام شناخت بهتر گوارش در گوساله - ای دام | آموزش دامپروری
اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

اپلیکیشن تخصصی پرورش دام و طیور

به تمام آموزش های تخصصی پرورش دام و طیور در یک برنامه اندرویدی دسترسی داشته باشید. برای دانلود و توضیحات بیشتر بر روی دکمه زیر کلیک کنید.

شناخت بهتر گوارش در گوساله ها

گوارش در گوساله

براي فهم بهتر پيچيدگي هايي که پرورش گوساله را در برگرفته است ، لازم است ، درکي از واحد فيزيولوژيکي بنام گوساله تازه متولد شده ، از اينکه چطور تغييراتي در آن و در سيستم گوارشي گوساله هاي جوان بوجود مي آيد و چگونگي بلوغ در نشخوارکنندگان ، داشته  باشيم . در اين بخش اطلاعاتي در رابطه با عملکرد شکمبه خواهيم ديد.

زماني که گوساله بدنيا مي آيد مانند ديگر نشخوارکنندگان داراي معده اي چهار قسمتي است ولي از لحاظ عملکرد، مانند حيوانات تک معده اي عمل مي کند. بخشهاي شکمبه ، نگاري و هزارلا هنوز به اندازه کافي کارائي پيدا نکرده اند که مورد استفاده قرار گيرند و در اين زمان ( ابتداي تولد ) غير فعال مي باشند. برعکس ، در گوساله ها شيردان داراي اندازه مناسب و فعاليت کافي مي باشد، بگونه اي که ميتوان گوساله را حيواني تک معده اي دانست که کليه اعمالي را که معده آنها انجام ميدهد شيردان نيز براي گوساله انجام ميدهد، مانند يک انسان .

با رشد حيوان و شروع تغذيه از غذا هاي متنوع قسمتهاي ديگر اين معده چهار قسمتي نيز شروع به رشد مي کنند. براي مثال شيردان در گوساله هاي جوان ظرفيتي برابر ٦٠ % معده هاي گوساله را دارد در حالي که در يک گاو بالغ اين مقدار به ٨ % تنزل مي يابد. در گوساله جوان مايعات مي توانند بطور مستقيم و بدون عبور از شکمبه و از طريق يک مجراي عضلاني به نام ناودان مري – شکمبه اي به شيردان ( معده واقعي ) وارد شوند. اين ناودان بصورت يک مجراي موقتي شامل بافتهاي مختلف شکمبه و هزارلا مي باشد. اين سيستم به مايعاتي همچون شير و آغوز اين اجازه را مي دهد که مستقيما به شيردان وارد و مورد هضم غير تخميري ( در صورت ورود به شکمبه مورد تخمير قرار مي گيرد ) قرار گيرند. اين سيستم هضم در گوساله تا دوماهگي حيوان کما بيش ادامه مي يابد.

نمو شکمبه در گوساله در درجه اول به چگونگي تغذيه مواد خشک و نيز ميزان شير و مواد خشک مصرفي بستگي پيدا مي کند. در گوساله هاي تازه متولد شده شيردان عملي شبيه به يک معده اصلي در تک معده اي ها دارد. اين قسمت جايي است که اسيدها و آنزيمهاي گوارش دهنده غذا، شبيه به آنچه در تک معده ايها وجود دارد ترشح مي گردد. در حيوانات نشخوار کننده ، شکمبه قادر به هضم خوراک به طريقه تخمير است . در گوساله هاي تازه متولد شده ديواره شکمبه بسيار نازک است ، و لايه داخلي آن نرم و صورتي رنگ مي باشد. تا زماني که گوساله از غذاهاي مايع استفاده مي کند و اين مواد مستقيما از شکمبه مي گذرند، هيچگونه تغييري در اين ديواره و ساختمان آن ايجاد نخواهد شد.  ولي همانطوريکه قبلا نيز عنوان شد، هدف از پرورش صحيح گوساله گذشتن از مرحله خوردن خوراک هاي مايع به خشک مي باشد، که اين کار هرچه سريعتر اتفاق بيافتد بهتر است .


هرچقدر زودتر نگاري و شکمبه به آن درجه از عملکرد خود برسند که مد نظر مي باشد حيوان سريعتر مي تواند غذاهاي خشک را مصرف نمايد، و بدين ترتيب به مرحله توليد و سوددهي برسد. نگاري در گوساله بيشتر شبيه کيسه اي کور مي باشد. ساختمان لانه زنبوري ديواره آن مانند يک غربال باعث جلوگيري از صدمات حاصل از حرکت مواد خارجي ، همچون ميخ يا سيم ، مي باشد. با بالاتر رفتن سن گوساله غذايي که وارد نگاري شده است مي تواند براي جويدن دوباره به دهان برگردانده شده و بعنوان بخشي از نشخوار محسوب گردد. عمل نشخوار تا هنگامي که حيوان از غذا هاي مايع استفاده مي کند و نيز براي غذا هاي مايع ، انجام نمي گيرد.  


شکمبه يک ارگان بزرگ ، توخالي و عضلاني است ؛ که همزمان با تغيير رژيم غذايي در گوساله از رژيم مايع به خشک ، صورت آناتوميکي از لحاظ اندازه ، ساختمان و فعاليت ميکروبي بهبود عملکرد پيدا خواهد کرد. فعاليت ميکروبي شکمبه باعث شکستن غذاها مي شود و اين بدان دليل است که شکمبه خود مانند خمره اي که در آن تخمير صورت مي گيرد عمل مي نمايد. ميکروبهاي شکمبه به نشخوارکنندگان اين امکان را خواهند داد، تا از خوراکهايي مانند علوفه خشبي و دانه هايي که حيوانات تک معده اي قادر به هضم آنها نمي باشند استفاده کنند.  


در اين خصوص تصور دقيقي وجود ندارد، ولي طي آزمايشي دو دسته گوساله در سن يک ماهگي را با دو رژيم غذايي يکي با شير تنها، و ديگري به همراه شير از يک جيره آغازين شامل دانه ها و مواد مازاد کارخانه ها با هم مقايسه کرده اند . نتايج اين آزمايش نشان داد که گوساله هايي که از شير به همراه جيره آغازين استفاده کرده بودند از جداره شکمبه اي به مراتب تيره تري برخوردار مي شوند، که اين مسئله به سبب افزايش ضخامت و داشتن رگهاي خوني بيشتر در شکمبه اين گوساله ها بوده است . رگهاي خوني باعث تسهيل در جذب مواد مغذي از جداره شکمبه و در نتيجه هضم مي شوند.  در جداره شکمبه علاوه بر رگهاي خوني زوائد انگشتي کوچکي وجود دارد که به گوساله در جذب مواد مغذي از غذاها کمک مي کنند.   


 مواد غذايي خارج شده از شکمبه وارد هزارلا مي گردند. اين قسمت شامل تعداد زيادي زوائد انگشتي و نيز لايه هاي متعدد مي باشد. در اين قسمت مواد غذايي هضم شده بخش زيادي از آب خود را از دست مي دهند و پس از آن وارد شيردان مي شوند. در گوساله هاي تازه متولد شده نقش شيردان از اهميت بيشتري برخوردار مي باشد؛ بطوري که ميتوان گفت که اين قسمت از معده حيوان از بلوغ عملکرد بالايي در اين سن در حيوان برخوردار است .


حضور غذا در شيردان ترشح اسيد کلريدريک و نيز پپسين را افزايش مي دهد. اين مواد در شيردان باعث هضم بيشتر مواد هضم شده و نيز جذب آن در روده کوچک مي شوند. شايد بتوان مقايسه اي را بين شکمبه و شيردان داشت و آن در ميزان  pH اين مکانها مي باشد . pH  ميزان اسيدي يا قليايي بودن محيط را نشان مي دهد. pH در شکمبه بين ٥/٨ تا ٦/٤ مي باشد. در چنين محيطي اجازه رشد خيلي از گونه هاي باکتريايي آماده است . ولي pH شيردان بعلت توليد زياد اسيد کلريدريک در محدوده ٢ تا ۴ پايين مي آيد. ميکروبها در چنين محيطي نمي توانند به رشد و نمو خود ادامه دهند. با رشد حيوان قسمت اعظم وقايع هضمي در شکمبه اتفاق ميافتد . اين امربه حيوان اين اجازه را مي دهد که بتواند از غذاهاي مختلف با راندمان زيادي استفاده نمايد و اين هم به دليل وجود ميکروبهاي هضم کننده داخل شکمبه مي باشد. گوساله هاي مسن تر مي توانند جيره هاي حاوي دانه غلات و علوفه خشک را مصرف نمايند، اين عمل را با تخمير مواد خوراکي انجام مي دهند، به اين معني که دامپرور مي تواند با جيره هاي اقتصادي تري به کار خود ادامه دهد.

 

 

 

بازدید : 2,278 بازدید بار دسته بندی : آموزش های تخصصی ، پرورش گاو تاريخ : 16 نوامبر 2016 به اشتراک بگذارید :
دیدگاه کاربران
    • دیدگاه ارسال شده توسط شما ، پس از تایید توسط مدیران سایت منتشر خواهد شد.
    • دیدگاهی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با مطلب باشد منتشر نخواهد شد.